(Ngày xưa chúng ta vui và buồn trong những không gian rất khác) - tranvan

Buổi chiều, ánh nắng chen qua tán cây chiếu thẳng mặt ở cửa hông hướng Tây, Vân đăm chiêu đứng đọc nhãn hộp cà phê của mấy hãng chỉ tìm thấy ở tạp hóa vùng quê, lòng đầy suy tư nhưng rồi cũng quyết định pha uống. Vừa đổ nước nóng, đang đứng khuấy khuấy thì cụ nhà lắc lư đi vào; Vân thảo lảo hỏi mẹ uống cà phê nữa không, cụ có rất to. Nhường cụ uống trước. Rồi thì đi tìm cốc; chả hiểu sao chiều nay cốc bị bứng đi đâu hết, mất ba mươi phút mới tìm ra một cái khác. Lại mở gói lại đổ nước nóng lại đứng khuấy khuấy. Cụ nhà lại lắc lư đi vào, “Có khách VIP bên ngoài, con pha một cốc cà phê nóng nhé!”. Vân nhìn nhìn, miễn cưỡng đưa cốc cà phê thứ hai đang cầm trong tay, nhận lại một like về tốc độ.
Lần thứ ba; Vân lấy cái bát ăn cơm, đổ cmn cà phê vào bát. Giờ này rồi. Ánh nắng hướng Tây rất ngang ngược, chiếm cứ luôn nửa cái bàn làm việc, đám bồ câu quen được cụ cho ăn tầm giờ này, huých mông nhau chen vào ở khe cửa hóng hớt. Vợ chồng hai cụ già hàng xóm tai điếc, nói chuyện như cãi nhau, át cả tiếng loa bán bưởi diễn của anh bán bưởi đối diện bên kia đường. Lại nước nóng. Lại đứng khuấy khuấy. Cụ nhà lại lắc lư xuất hiện.
Cụ nhìn Vân, Vân không nói gì, Vân ôm bát cà phê chạy mất.

(Đóng lại)

Bát cà phê nóng làm tớ nhớ đến hai miếng bánh ngọt mười, mười một năm trước. Cũng là một ngày thứ hai, vì ngày thứ hai thường là ngày nghỉ của tớ, sáng ngủ đẫy mắt mới dạy. Được bạn mua cho hộp bánh, đang hí hửng ngồi vào bàn định mở ra chén, thì điện thoại có cuộc gọi đến từ đồng nghiệp. Đồng nghiệp bảo, cô gái cashier của chúng ta hôm qua lái xe quá tốc độ khi say rượu, bị tạm giam rồi. Thì liên quan gì đến tao. Cô gái vừa gọi tao từ nhà giam, không có ai đến bảo lãnh và đón nó. Thì liên quan gì đến tao. Tao đang kẹt ở quán ý, không qua được. Thì? Mày qua bảo lãnh nó đi mà.
Hôm đó cũng là một ngày nhiều nắng, Vân để hộp bánh trên bàn, cầm khóa xe ra khỏi nhà, nghĩ cũng đi mất đôi ba tiếng là cùng chứ gì. Nhưng Vân sai rồi. Lúc Vân ra khỏi nhà, trời nắng chang chang. Lúc Vân về được đến nhà, mặt trời đã lặn cmn từ lúc nào, nhà nhà bắt đầu bật đèn nấu nướng ăn tối. Vân cả đời chưa từng biết đến trại tạm giam chứ đừng nói đến tận nơi chuộc người là gì, sau một ngày bỗng nhiên hiểu biết quy trình từ a đến z, bao gồm cả các mức phạt và cách thức thanh toán và khung thời gian thả người mỗi ngày. Mà thôi, đi một ngày đàng học một sàng khôn. Vân lại cầm lấy cái thìa và hí hửng mở hộp bánh của mình ra. Chưa kịp làm gì lại có cuộc gọi đến. Cô gái lại gọi điện, mày ơi, 2h sáng chúng nó mới thả tao, nhưng bố tao bảo sẽ chỉ đón tao ở chân đường cao tốc. Ổng bị điên mà bảo mày đi bộ từ trại giam downtown ra đường cao tốc à. Xin lỗi mày, mày đón tao một quãng đó được không. Tao lái xe lên đó gấp năm lần quãng đường bố mày từ chối đi đó. Xin lỗi mày. Bảo lão khỏi đi, bảo lãnh còn không bảo lãnh nổi, đêm tao đón về nhà.
Rồi Vân tắt cmn nguồn điện thoại để ăn bánh. Chuyện 2h sáng thì 2h sáng tính.

/.

Nhà cô hàng xóm sát tường có nuôi chó. Hẳn năm con chó cái, nuôi để đẻ. Cụ nhà tớ buổi tối không cho tớ về nhà ông một mình, vì lũ chó sẽ sủa, sẻ nhảy luôn qua cả tầng rào 1m2 vì sự nghiệp cắn người. Thì chúng nó cũng sủa thật. Nhiệt tình lắm. Nhảy tưng tưng như gắn phản lực. May tường rào phía nhà tớ 1m8-2m. Mọi người lại quát chúng nó. Tớ bình thường nói chuyện còn thều thào, quát được gì ai. Chắc vì thế mà sang ngày thứ 2, cả năm con vẫn sủa vẫn cắn tất cả mọi người trừ tớ. Mỗi lần tớ đi ra đi vào, chúng lại rủ nhau chạy lại cổng, nghiêng năm cái đầu nhìn tớ. Mẹ tớ bảo, chắc bạn của nhau từ kiếp trước, giờ nhận ra nên không sủa.
Thật vớ vẩn. Tớ rõ ràng là một con sư tử hàng thật giá thật ngang ngược lại cao ngạo.

/.

Buổi sáng trước khi về quê và đối diện với những nhãn hãng cà phê khó hiểu và năm con chó; 5:30 sáng tớ đứng chờ xe đón ở trước cửa nhà. Hà Nội đã mấy tháng rồi không mưa, sáng đó lại mây mù mưa gió. Tớ đứng chờ dưới cột đèn đường chùm mà Thành phố mất hai tháng để cắm dọc cái con phố dài hơn 1km này. Lãng mạn lắm. Mỗi tội, cũng hai tháng rồi chưa thấy chùm đèn này được bật sáng lúc nào. Nên tớ vẫn là đứng chờ trong mây mù mưa gió, bóng tối của bầu trời nhá nhem năm rưỡi sáng và quang cảnh lãng mạn tưởng tượng. Chìm đắm trong đó hẳn nửa tiếng vẫn chưa thấy anh lái xe đâu. Cuối cùng anh ta đến đón lúc 6 rưỡi khi đã sáng bảnh mắt, các hàng quán ăn sáng đã kịp dọn xong và đón những vị khách đầu tiên của ngày. Một người chị hàng xóm trong ngõ còn kịp chạy ra nhiều chuyện hỏi tớ đi đâu đấy. Tớ vẫn đang chân trong chân ngoài giữa miền tưởng tượng và thực tại phũ phàng, phản ứng hơi chậm, đến khi hoàn hồn thì chị ta đã lại biến mất như chưa từng xuất hiện, như một nhân vật qua đường tỏ vẻ nguy hiểm của Harry Potter tại Hẻm xéo.

/.

Chúng ta đã từng vui và buồn ở những không gian rất khác.
Có thể là vì thời đại bấy giờ chưa xô bồ đến thế, cũng có thể là vì tuổi trẻ chưa hiểu quá nhiều chuyện. Có thể vì thành phố cũng chưa kín người, nông thôn chưa hẳn tụt hậu, con người chưa cho rằng phải lao lên thành phố lớn mới có thể đổi đời. Có thể vì bấy giờ trẻ con vẫn có thể co chân ngồi phía trước chiếc xe cúp của phụ huynh và phóng xe 4 tiếng đồng hồ trên con đường liên tỉnh về quê ăn giỗ. Có thể vì trẻ con vẫn còn dễ đắm chìm trong những trang truyện, người lớn vẫn còn đọc báo giấy, quay phải quay trái chúng ta đều xem cùng một bộ phim truyền hình đọc cùng một bộ truyện thuê cùng một bộ băng săn cùng một cuốn tạp chí mà lớn lên. Có thể vì hồi đấy các vấn đề xã hội không to hơn mấy việc từ cổng nhà đổ vào trong, từ đầu ngõ quay ngược vào mấy hộ gia đình, con chó ngủ cạnh chuồng gà, con mèo trốn biệt ở sau khóm cây hay trên bờ tường nào đó, vốn từ vựng chỉ quanh quẩn với mấy từ láy từ ghép học được từ cuốn tuyển tập văn mẫu ai cũng phải chép. Có thể vì chẳng bố mẹ nào túm đám con trẻ lại và dạy cho chúng nó thế nào là kinh tế mới, thế nào là kế hoạch tài chính, thế nào là văn hóa, thế nào là cấu trúc xã hội. Có thể vì hồi đó quảng cáo 6h sáng vẫn luôn là mấy cái thuốc dạ dày với tr* này nọ, ra tạp hóa vẫn là để mua mấy gói dầu gội đầu dùng thử 500 đồng, bim bim ngon nhất là bim bim cua, hiệu sách với mấy cái kệ sách xập xệ cũng đã là thiên đường của tri thức, ra Đinh Lễ sẽ cởi giầy rồi trèo lên những chồng sách để tìm sách truyện, tám giờ tối đạp xe trên con đường qua SVĐ Hàng Đẫy tối mù không có lấy cái đèn đường.
Có thể vì không gian văn hóa chung là thế, toàn cảnh đất nước là thế. Cũng có thể vì chúng ta của khi đó chưa đi đủ nhiều và chưa trải đủ nhiều như chúng ta của bây giờ. Chúng ta của ngày đó đứng bên cửa sổ mở he hé nhìn ra trời đêm trong lúc hút trộm một điếu thuốc đã đủ để thành toàn thước phim sầu muộn, gọi điện đường dài cho người thương qua chiếc máy điện thoại cắm dây chính là một dạng hạnh phúc xa xỉ, viết được một câu chuyện có bối cảnh chính trị của cả một quốc gia không có thật đã là nội công thâm hậu, lên chiếc xe khách đi dọc miền đất nước với một triệu trong túi và chiếc điện thoại gập vẫn còn tiền để nhắn tin đã là ngầu đét. Có thể vì hồi đó chúng ta có vui có buồn thì cùng lắm cũng chỉ có thể so sánh chúng với phim vừa xem truyện vừa đọc, nhà hàng xóm kế bên, nhà tổ trưởng cuối phố, thằng bạn cùng bàn con bạn cùng trường, bà bán xôi, ông bơm xe, cô bán bánh mì đội rổ trên đầu mỗi ngày đúng 3h chiều sẽ đi ngang qua cửa nhà. Mà căn nguyên của niềm vui với nỗi buồn cũng đơn giản. Thông thường nỗi buồn trực tiếp đến từ sự nhiều chuyện của một vị nào đó sống ngay bên cạnh. Niềm vui trực tiếp đến từ bạn bè và những sự kiện vớ vẩn của tuổi trẻ, bầu trời cao, hàng cây xanh, dăm ba mối tình đẹp như thơ trên ti vi. Nhà nhiều thế hệ thì nghe chuyện kể thời tiền chiến, thời trong chiến trận, thời bao cấp. Nhà có người đi lại nhiều thì nghe chuyện xe rong ruổi qua các ngõ ngách các ngả đường. Những kẻ có tí máu văn thơ chữ nghĩa trong người thì sẽ vui buồn cao hơn hai ba nấc, nỗi buồn tự rơi xuống từ hư không mà niềm vui cũng tự trồi lên từ tưởng tượng. Rồi thì lại cùng khóc cùng cười với những nhân vật trong các câu chuyện kể, những mảnh đời quan sát từ hiện thực nhưng chỉ còn tồn tại trên những trang giấy, những mảnh đời chỉ có ý nghĩa trong thế giới quan của chính chúng nhưng vẫn khiến trái tim kẻ ngoài cuộc là người đọc thổn thức khôn nguôi. Tớ ngày trước thường đi xe và đi tàu nhiều hơn là máy bay - những năm tháng thanh niên mười tám hai mấy. Ngoài chuyện là vì cũng chẳng có tiền mà đi máy bay. Thì cảm thấy thời gian trên hai phương tiện này phù hợp hơn với con người. Có thời gian để nghĩ, để ngắm. Mỗi một chuyến đi thật sự là để trưởng thành, lột xác. Người xung quanh cũng không cao cấp và xa rời đến khó tưởng. Sự khác nhau này tựa như việc gặp một người ở quán cà phê và trò chuyện với chính người đó trên một phần mềm chat. Tựa như đọc một trăm tựa sách dẫn chứng với gõ vài dòng trên Google search. Tựa như viết nhật ký trên chiếc sổ bìa da lúc nào cũng đem theo mình với tớ ngồi gõ những dòng này trên app note của điện thoại iPhone. Tựa như bạn bè ngồi bên nồi lẩu chém gió tuần trước Tết với những bài content trôi đi trên tường thời gian trước khi não kịp định hình chúng đề cập về cái gì.
Đến một thời điểm nào đó ở tuổi trường thành hơn, tớ đã bay nhiều hơn ngồi / nằm trên những chuyến xe như thế. Trong cơn mê sảng của cuộc sống, đã không biết sự nhớ nhớ quên quên là vì chuyến bay quá cao quá ngắn hay vì mình đã sống quá lâu quá dài.
Ngày xưa ư? Đều là nghĩ, có nhiều thời gian hơn để nghĩ. Đều là buồn, có ít chất liệu hơn để buồn. Đều là vui, cuộc sống mới sống được đôi mươi năm còn quá ngắn, dễ vui, dễ quên, dễ bỏ qua, dễ hớn hở, dễ hoan hỉ.
Có người bạn đăng chiếc tút, đêm 30 năm nay vẫn tối đen như thế, và rồi chúng ta vẫn sẽ tỉnh dạy.
Chúng ta ư. Chúng ta từng vui từng buồn ở những không gian rất khác, ai còn để tâm ai còn nhung nhớ? Đêm 30 tối đen nhưng khắp nơi vẫn sẽ bắn pháo hoa rực rỡ chói lòa. Không như đêm 30 của chúng ta ra đời ba mươi mấy năm trước. Có lẽ sẽ không như đêm 30 của chúng ta khi lìa đời.

27-29.1 // Những ngày cuối của Giáp Thìn.
-tranvan